رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی در گردهمایی تخصصی مدیران سازمان دانشآموزی تبیین کرد:
برنامه درسی جدید، مدرسه را از کلاس درس به میدان تجربههای تربیتی میبرد
به گزارش مرکز اطلاعرسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش، علی لطیفی در گردهمایی تخصصی مدیران سازمان دانشآموزی جمهوری اسلامی ایران، با تبریک سالگرد آغاز امامت حضرت ولیعصر(عج)، یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، شهدای دانشآموز و فرهنگی و همچنین رهبر شهید انقلاب اسلامی را گرامی داشت و حضور در جمع مدیران سازمان دانشآموزی را فرصتی برای گفتوگو درباره مأموریتها و ظرفیتهای تربیتی این مجموعه دانست.
تربیت؛ فراتر از انتقال مفاهیم
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی در تبیین نگاه خود به مفهوم تربیت اظهار کرد: برای سخن گفتن از تربیت اخلاقی، ابتدا باید تصویر روشنی از انسان و حقیقت وجودی او داشته باشیم. انسان در آغاز بسیاری از کمالات را دارا نیست، اما از قابلیت دستیابی به کمالات متعدد برخوردار است و تربیت در معنای عمیق خود، پیمودن مسیر کمال است.
وی افزود: در نگاه بزرگان مسلمان، انسان حقیقتی واحد و یکپارچه با مراتب جسمانی، قوای مدیریتکننده بدن و مرتبه روحانی است. قوای میانی وظیفه مدیریت بدن و فراهم کردن شرایطی را بر عهده دارند که انسان بتواند به مراتب بالاتر و کمالات روحانی دست یابد.
لطیفی با تشبیه بدن به مرکبی که باید نیازهای آن تأمین شود، گفت: تربیت باید بهگونهای باشد که انسان بتواند زندگی دنیایی خود را بهدرستی مدیریت کند و همزمان برای دستیابی به کمال اختصاصی انسان آماده شود.
تربیت اعتقادی با حفظ کردن مفاهیم دینی محقق نمیشود
معاون وزیر آموزش و پرورش در ادامه با تبیین ارتباط میان تربیت عبادی، اخلاقی و اعتقادی اظهار کرد: افعال و اعمال، عینیترین مرتبه تربیت هستند و تکرار و تمرین این اعمال به شکلگیری احوال و ملکات نفسانی کمک میکند و زمینه دستیابی به معارف و حقایق صحیح را فراهم میسازد.
وی تأکید کرد: تربیت اعتقادی را نباید صرفاً آشنایی مفهومی دانشآموز با اصول و آموزههای دینی دانست؛ بلکه باورهای اعتقادی باید در شخصیت انسان شکل بگیرند. تربیت اعتقادی در مرتبهای بالاتر قرار دارد، اما بر تربیت اخلاقی و تربیت اخلاقی نیز بر تربیت عبادی و افعالی متکی است و این سه حوزه بهصورت درهمتنیده یکدیگر را تقویت میکنند.
سازمان دانشآموزی؛ ظرفیت مهم تربیت در میدان عمل
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی با اشاره به جایگاه سازمان دانشآموزی در نظام تعلیم و تربیت اظهار کرد: مأموریت شاخص سازمان دانشآموزی، تربیتی است و این مجموعه از ظرفیتهایی برخوردار است که شاید در فضاهای رسمی و کلاس درس کمتر در اختیار نظام تعلیم و تربیت قرار داشته باشد.
لطیفی افزود: برنامه درسی و آموزش رسمی، بهویژه در بخش الزامی، محدودیتهایی برای توجه به تفاوتهای فردی و ویژگیهای بومی دانشآموزان دارد؛ در حالی که فعالیتهای تربیتی و فوقبرنامه میتوانند فرصت بیشتری برای ارتباط مستقیم با دانشآموز و توجه به ویژگیهای فردی و محیطی او ایجاد کنند.
وی خاطرنشان کرد: گاهی یک اتفاق ساده یا یک تجربه تربیتی میتواند نقطه آغاز تغییر مسیر شخصیت یک دانشآموز باشد. از همین رو، معلم و مربی آگاه میتواند در موقعیتهای تربیتی، بسیار فراتر از انتقال محتوای کتاب درسی بر دانشآموز اثر بگذارد.
۲۰۰ ساعت از برنامه دوره ابتدایی به فعالیتهای خارج از کلاس اختصاص مییابد
لطیفی در بخش دیگری از سخنان خود به تغییر رویکرد در برنامه درسی اشاره کرد و گفت: در رویکرد جدید تلاش شده است ظرفیت برنامه درسی برای فعالیتهای مدرسهای افزایش یابد و فعالیتهایی که پیش از این ممکن بود فوقبرنامه تلقی شوند، بیش از گذشته در متن برنامه تربیتی مدرسه قرار گیرند.
وی افزود: در این نگاه، اردو دیگر صرفاً یک فعالیت فوقبرنامه نیست، بلکه میتواند بخشی از برنامه رسمی و اصلی تربیتی مدرسه باشد.
معاون وزیر آموزش و پرورش با اشاره به پیشنهاد اختصاص بخشی از ساعات مدرسه به فعالیتهای آموزشی خارج از کلاس اظهار کرد: از مجموع ۸۰۰ ساعت پیشبینیشده برای دوره ابتدایی، ۶۰۰ ساعت به کلاسهای درسی و ۲۰۰ ساعت به فعالیتهای آموزشی خارج از کلاس اختصاص مییابد تا مدارس بتوانند بر اساس چارچوبهای تعیینشده و نیازهای محلی، فعالیتهای انتخابی و اختیاری خود را طراحی کنند.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی ادامه داد: مدارس میتوانند در این بخش فعالیتهایی مانند باشگاهها، کارگاهها، سرود و سایر فعالیتهای تربیتی و آموزشی را طراحی کنند و حتی موضوعاتی مانند توجه منظم به احترام به پرچم را در برنامه روزانه یا هفتگی خود قرار دهند؛ چراکه برنامهریزی مستمر برای چنین فعالیتهایی میتواند در تغییر باورها و شکلگیری عادتهای تربیتی مؤثر باشد.
فعالیتهای مدرسهای میتوانند فرصت مناسبی برای رشد و پرورش فضایل اخلاقی و باورهای اعتقادی دانشآموزان فراهم کنند
لطیفی با تأکید دوباره بر اینکه تربیت اخلاقی و اعتقادی از مسیر انتقال صرف اطلاعات اتفاق نمیافتد، گفت: تقویت اخلاق و تربیت اعتقادی از طریق الفاظ و واژگان و صرفاً انتقال اطلاعات شکل نمیگیرد؛ بلکه در زندگی کردن، عادتدهی، درگیر شدن وجودی و تجربههای زیسته ساخته میشود.
وی برای تبیین این موضوع به تجربههای واقعی دانشآموزان اشاره کرد و افزود: دانشآموزی که برای اجرای یک برنامه دچار اضطراب میشود، مربی خود را در کنار خود میبیند، تمرین میکند، پشتکار به خرج میدهد و چند بار یک موقعیت را با موفقیت پشت سر میگذارد، شجاعت، پشتکار و اعتمادبهنفس را در یک تجربه واقعی میآموزد، نه صرفاً با شنیدن تعریف این مفاهیم.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی تصریح کرد: فعالیتهای مدرسهای میتوانند فرصت مناسبی برای رشد و پرورش فضایل اخلاقی و باورهای اعتقادی دانشآموزان فراهم کنند و قرار گرفتن این فعالیتها در متن برنامه مدرسه، ظرفیت مهمی برای مجموعههایی مانند سازمان دانشآموزی ایجاد خواهد کرد.
افزایش سهم فعالیتهای مدرسهای
لطیفی در پایان با تأکید بر اهمیت اثرگذاری تربیتی بر تکتک دانشآموزان خاطرنشان کرد: در تربیت نباید تعداد افراد را ملاک ارزشگذاری قرار داد؛ هدایت و تربیت حتی یک دانشآموز نیز میتواند ارزش و اهمیت بسیار بزرگ داشته باشد.
وی افزود: فعالان حوزه تعلیم و تربیت باید بتوانند از ظرفیتهای موجود برای هدایت و تربیت نسل جدید استفاده کنند و زمینه رشد و تعالی دانشآموزان را فراهم آورند؛ ظرفیتی که با رویکرد جدید برنامه درسی و افزایش سهم فعالیتهای مدرسهای میتواند بیش از گذشته در اختیار مدارس، مربیان، مدیران و مجموعههایی همچون سازمان دانشآموزی قرار گیرد.
